września 30, 2019

Trzęsienia ziemi

Trzęsienia ziemi
Bardzo krótkie materiały pokazujące ilość i intensywność trzęsień ziemi


Trzęsienia ziemi w Kaliforni (USA) w latach 1989 - 2019.

Materiał pokazuje nie tylko ilość, ale również siłę i głębokość, na której powstają trzęsienia ziemi na wskazanym obszarze.


Trzęsienie ziemi w Nepalu

Na nagraniu (na dalszym planie na ulicy) widać siłę trzęsienia ziemi, a może lepiej byłoby użyć słowa uderzenie. Warto zwrócić uwagę jak w 1:35 cały ruch ulicy zostaje rzucony w jedną a następnie drugą stronę


15 minut nagrań z trzęsienia ziemi w Japonii w 2011 roku

Na filmach widać między innymi jak zachowują się wysokie budynki w czasie trzęsienia ziemi, wypływy wód podziemnych na powierzchnię, przemieszczanie się płyt chodnikowych...



września 21, 2019

Spływ powierzchniowy

Spływ powierzchniowy
Poniższy krótki film ilustruje znaczenie pokrywy roślinnej dla obiegu wody w przyrodzie.
W pojemniku z lewej strony (bez szaty roślinnej):
- większy spływ powierzchniowy, woda szybciej płynie po powierzchni (z górnej rurki woda wyleci szybciej)
- większa erozja wodna, woda wypływająca z rurki jest brudna, a więc część gleby uległa wypłukaniu
- niewielka ilość wody wody wyleci z dolnej rurki - wolniejsze tempo infiltracji, słabe zasilanie wód podziemnych

Do tego warto oczywiście dodać, że szybszy spływ powierzchniowy zwiększa ryzyko powodzi na danym obszarze, a tereny pokryte szatą roślinną umożliwiają tak zwaną małą retencję, co w kontekście co raz częstszych susz pojawiających się w Polsce ma istotne znaczenie


września 21, 2019

Tsunami

Tsunami
Poniżej można znaleźć kilka materiałów dotyczących fal tsunami.

1. Rozchodzenie się fal tsunami.

Warto zauważyć, że fale tsunami rozchodzą się we wszystkich kierunkach. Oczywiście największe zniszczenia spowodują na lądzie, który znajduje się najbliżej miejsca powstania. Po dopłynięciu do brzegu (i rzecz jasna dokonaniu gigantycznych zniszczeń), fala tsunami się "odbija" i płynie w przeciwnym kierunku, w podobny sposób, jak zaobserwowalibyśmy odbijanie się fal od brzegów kałuży czy akwarium. Jej wielkość jest jednak wtedy już zdecydowanie mniejsza.
By NOAA Center for Tsunami Research (NCTR) - NOAA Magazine [1], Domena publiczna, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=34077

2. Skutki Tsunami są oczywiste (wszelkiego rodzaju zniszczenia i ofiary w ludziach). Poniżej seria trzech zdjęć pokazujących zmiany linii brzegowej w Banda Aceh po przejściu Tsunami z 26 grudnia 2004. Materiały pochodzą z aplikacji Google Earth






Tsunami uderzyło w wybrzeże Indonezji 26 grudnia 2004. Pierwsze zdjęcia w Google Earth z dnia 28.01.2005 pokazują ogromne zmiany w linii brzegowej oraz zniszczenia, których dokonała fala. Jednocześnie widzimy, że w 2019 ciężko doszukać się zniszczeń spowodowanych przez Tsunami, poza linią brzegową, która uległa trwałym zmianom.


3. I kilka filmów pokazujących tempo i charakter zjawiska:

Tsunami w Indonezji 2004



Model rozchodzenia się fal tsunami w 2004 roku na Oceanie Indyjskim


I dla porównania: wymodelowane fale tsunami dla najsilniejszego trzęsienia ziemi odnotowanego w 1960 roku w Chile o sile 9,5 w skali Richtera

























września 18, 2019

Odwzorowania kartograficzne

Odwzorowania kartograficzne
https://bl.ocks.org/mbostock/raw/3711652/


I kilka materiałów pomagających lepiej zrozumieć tematykę odwzorowań kartograficznych

Poniższy link pozwala porównać wielkość poszczególnych krajów prezentowanych na mapie w odwzorowaniu wiernokątnym, w którym najsilniej powiększane są obszary okołobiegunowe. Każdy kraj możemy przeciągnąć w dowolne miejsce i porównać wielkość.

Chyba najlepiej to widać w przypadku Przeniesienia Grenlandii czy Kanady i zestawienia ich chociażby z USA. Ale oczywiście wszystkie odniesienia do naszego kraju również będą interesujące:
http://thetruesize.com


Kolejny link prowadzi do strony na której zmieniają się siatki wykonane w bardzo wielu odwzorowaniach. Na ich podstawie łatwo pokazać jak bardzo zmienia się kształt i powierzchnia, zwłaszcza obszarów okołobiegunowych, zależnie od wybranego odwzorowania kartograficznego:
https://bl.ocks.org/mbostock/raw/3711652/

września 18, 2019

Mapy transportu

Mapy transportu

5 map na jednej ilustracji: transport i ludność

Nieco bardziej atrakcyjnie wizualnie mapy, które mogą się przydać na lekcjach z transportu komunikacji:


września 03, 2019

Wielkość gospodarstw rolnych

Wielkość gospodarstw rolnych

Rolnictwo - struktura agrarna



Tym razem zacznę od obrazka powyżej znalezionego w internecie, który zwraca uwagę na drugie dno komasacji (scalenia) gruntów. 

Omawiając czynniki wpływające na rozwój rolnictwa (szczególnie dotyczy to Polski), często wspominamy o problemie rozdrobnienia gruntów. Dla przypomnienia: 
- większe rozdrobnienie na wschodzie, mniejsze na zachodzie i północy
- powstało w dużym uproszczeniu na skutek podziału gruntów w wyniku dziedziczenia
By Mateusz Giełczyński - Praca własna, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=42004022
Rozdrobnienie nie oznacza wielkości gospodarstwa, ale tego, jak bardzo jest ono podzielone. Mówimy o nim, gdy posiadłości pojedynczych właścicieli nie leżą w jednym łącznym kawałku. Tworzą piękną szachownicę pól. Takie zjawisko uznajemy za niekorzystne z kilku przyczyn:
- utrata ziemi uprawnej na miedze
- utrata ziemi uprawnej na drogi dojazdowe do pól
- większe koszty dojazdu do własnego pola
- większa czasochłonność upraw

Jednak warto spojrzeć na taką sytuację także z drugiej strony. Większe rozdrobnienie w pewnych warunkach przynosi korzyści, zwłaszcza, jeżeli mówimy o rolnictwie ekologicznym. A oto jakie są korzyści:
- większa bioróżnorodność (czynnik bardzo ogólny, wpływający nie tylko na rolnictwo)
- większa ilość miedz chroni glebę przed erozją wietrzną (wywiewanie) oraz wodną (spływ wierzchniej warstwy gleby). Drogi taki spływ ułatwiają- bardzo dobrze widać to w miejscach, gdzie do głównej ulicy dochodzi droga z pola. Po każdej ulewie w tym miejscu na ulicę dociera kolejna warstwa ziemi
- miedza stanowi przeszkodę dla spływu powierzchniowego wód po gwałtownych opadach, a więc zwiększa infiltrację poprawiając bilans wodny
- miedze bardzo często porośnięte są krzakami lub niewielkimi drzewami, które pełnią kilka funkcji:
a) rzucają cień - zmniejszając parowanie
b) hamują wiatr - zmniejszając wywiewanie
c) stanowią środowisko życia niektórych gatunków ptaków, które odżywiają się szkodnikami z pól