lutego 07, 2021

Procesy krasowe

Tym razem charakterystyka form terenu powstałych w wyniku działalności procesów krasowych. 

Dla przypomnienia, krasowienie

- jest jednym z rodzajów wietrzenia chemicznego

- zachodzi w skałach węglanowych (wapień, margiel, kreda)

- przy udziale wody zawierającej co2 (dwutlenek węgla)

Poniżej tabela w formacie czynnik - proces - forma, a jeszcze niżej opis najważniejszych form krasowych

Procesy krasowe

czynnik

proces

forma

woda (zawierająca co2)

krasowienie

polja 

woda (zawierająca co2)

krasowienie

stalaktyty

woda (zawierająca co2)

krasowienie

stalagnaty

woda (zawierająca co2)

krasowienie

stalagmity

woda (zawierająca co2)

krasowienie

ponor

woda (zawierająca co2)

krasowienie

wywierzysko

woda (zawierająca co2)

krasowienie

uwały

woda (zawierająca co2)

krasowienie

lejki krasowe

woda (zawierająca co2)

krasowienie

ostańce denudacyjne

woda (zawierająca co2)

krasowienie

mogoty

woda (zawierająca co2)

krasowienie

perły jaskiniowe (pizoidy)

woda (zawierająca co2)

krasowienie

jaskinie


mogoty - kopułowate, odizolowane wzniesienia ze skał węglanowych. Mają strome zbocza i wznoszą się wysoko ponad poziom zrównania. Są ostańcami, co oznacza że są zbudowane z nieco bardziej odpornych skał, które nie uległy zniszczeniu w porównaniu do obszarów je otaczających.

Mogoty - Zatoka Ha Long (Wietnam) /  Oldjap z Pixabay

lejek krasowy - zagłębienie o owalnym kształcie. Powstają w miejscach, gdzie na skrzyżowaniach szczelin skały węglanowe ulegają rozmyciu w efekcie czego tworzy się zagłębienie terenu.

perła jaskiniowa (pizoid) - kuliste konkrecje węglanowe w dnach mis jaskiniowych (wypełnionych wodą). Wpadające do misy jaskiniowej krople wody wprawiają w ruch ziarenka skalne wokół których wytrąca się węglan wapnia.

polja - wielkie kotliny o powierzchni nawet do kilkuset km 2. Maja strome zbocza i wyrównane dno, w którym czasem znajdują się ostańce. Powstają w wyniku połączenia się kilku uwałów wskutek cofania ich zboczy.

ponor - miejsce, w którym wody powierzchniowe dostają się pod powierzchnię terenu. Najczęściej ponorami mogą być szczeliny lub otwory przykryte kamieniami lub lejki krasowe.

stalagmity - nacieki w postaci słupów, stożków, narastające od dołu jaskini. Powstają w wyniku skapywania ze stropu jaskini kropli wody z których wytrąca się węglan wapnia na szczycie stalagmitu

stalagnat - kolumny łączące strop i dno jaskini. Powstają gdy pod stalaktytem rozwija się stalagmit i dochodzi do ich połączenia

stalaktyty - nacieki w formie sopli o różnej długości i grubości zwisające ze stropu (sufitu) jaskini. Powstają w wyniku skapywania ze stropu jaskini kropli wody z których wytrąca się węglan wapnia na końcu sopla

Szata naciekowa w jaskini / Sonja Sonja z Pixabay

uwał - rozległe, wydłużone obniżenia o nierównym dnie powstałe z połączenia kilku lejków krasowych

wywierzysko - to inna nazwa źródła krasowego. Wypływają nim wody podziemne, które wcześniej juz były na powierzchni, ale dostały się w głąb za pomocą ponorów

żebro krasowe - ostry lub zaokrąglony grzbiet o wysokości dochodzącej do 2-3 metrów oddzielające od siebie żłobki krasowe. Powstaje w wyniku pogłębiania żłobków krasowych jako przestrzeń pomiędzy nimi.

żłobki krasowe - prostolinijne bruzdy o głębokości do 2-3 metrów a szerokości maksymalnie kilkudziesięciu centymetrów. Powstają w miejscach, w których na początku były niewielkie zagłębienia na powierzchni skał wapiennych. W tych miejscach spływają strużki wody, które tworzą stopniowo coraz głębsze bruzdy.


Żłobki i żebra krasowe / Hans Braxmeier z Pixabay



GeoEdukacja to gry, podcasty, kanał youtube i ta strona internetowa.

Wspieraj działalność GeoEdukacji w serwisie Patronite.



Brak komentarzy:

Prześlij komentarz